$show=home$type=grid$spc=1$sn=0$l=0$c=4$m=0

$show=home$type=carousel$h=90$t=0$cls=4$l=0

Debat luchtdichtheid en ventilatie

Een goede luchtdichtheid vraagt om teamsport!

De energiezuinigheid van nieuwbouwprojecten is vandaag al zover uitgepuurd dat luchtdichtheid en ventilatie een absolute noodzaak zijn om nog aan de regelgeving te voldoen. De twee aspecten zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden en dienen van ontwerp tot uitvoering met de nodige zorg te worden bestudeerd. In dit debat diepen we onder leiding van energiedeskundige Pascal Vannitsen de aandachtspunten rond luchtdichtheid en ventilatie uit.




Ludo Thijs pikt in op de vraag naar het toenemend belang van luchtdichtheid. “De luchtdichtheid van nieuwe huizen wordt almaar beter. Maar zowel mens als gebouw kunnen niet zonder verse lucht. De EPB-regelgeving eist daarom dat we de woning ook ventileren, dat met of tegen de zin van de eindgebruiker. Daar ligt een significant probleem, want soms merk je dat de ventilatie na enkele jaren gewoon wordt uitgezet of afgekleefd.” Voor Dimitri Nicoli bewijst dit dat de focus in bouwprojecten nog te sterk op het energieverbruik ligt. “Ik mis in de discussies vaak het aspect gezondheid. Dat zou eigenlijk voorop moeten staan, dat was ook de insteek van de wetgever. Bij Duco kiezen we bewust voor een deels natuurlijke ventilatie (systeem C) en houden ons af van de volledig mechanische oplossing, net vanuit gezondheidsoogpunt. Een systeem C vraagt minder onderhoud en haalt rechtstreeks verse buitenlucht binnen. Bij mechanische systemen is onderhoud nodig om die verse lucht binnen te halen. Daar wringt het schoentje, ik vraag me af hoeveel onderhoudscontracten er al verkocht zijn voor ventilatiesystemen.”


Guido Ieven stelt zich de vraag waar dan het verschil zit tussen regelmatig een raam open zetten en goede ventilatie. “We merken dat vaak in de sociale huisvesting. Daar zie je wel eens dat de ventilatieroosters boven de ramen worden dicht geplakt. Wil je daar de doelstelling bereiken, dan moet je wel andere systemen bedenken waar je zowel goed isoleert als de schimmels uit de woning houdt.”

Volgens Dimitri Nicoli kan dat ook met elektronisch gestuurde roosters. “We koppelen die dan zelfs aan de stroomkring waarop de tv is aangesloten. Wanneer er een klacht over de ventilatie komt, weet de technische dienst van de huisvestingsmaatschappij al veel door te informeren of de tv het wel nog doet.”


Moeilijk verkoopbaar

Pascal Vannitsen vat, ook vanuit zijn ervaring binnen zijn ingenieursbureau, samen door te stellen dat ventilatie na 8 jaar EPB moeilijk te verkopen is aan de bouwheer. “Je moet nog altijd uitleggen dat een raam op kipstand zetten niet volstaat. Het is spijtig dat de overheid hier voor een controlerende aanpak heeft gekozen. Misschien had ze beter meer vrijheid aan de eindgebruiker gelaten. En wanneer de luchtdichtheid belangrijker is, moeten we misschien evolueren naar enkel vaste ramen?” Els Uvyn geeft aan dat ze die overweging soms al maakt vanuit budgettair oogpunt. Jan Banken is het niet helemaal eens met die stelling. “In sommige gevallen moet je nog altijd een raam open kunnen zetten. Wanneer je gedoucht hebt of wanneer je frieten hebt gebakken, bijvoorbeeld. Ik heb ook een bedenking bij de ventilatieroosters. Hun Ur-waarde is vaak slecht. Wil je die mee in rekening brengen voor de E-peilberekening, of niet?” Dimitri Nicoli worstelt met dezelfde vraag. “De aansluiting van het rooster met het raam moet luchtdicht zijn, maar het rooster zelf moet een zekere hoeveelheid lucht doorlaten. Hoe ver moeten de EPB-eisen hierin gaan, zeker met het oog op de betaalbaarheid. Daar ligt nog een belangrijke rol voor de overheid.”


Ventilatieroosters vs luchtdichtheid

Volgens Dries Colaers en Jan Banken is het luchtdicht afkleven van ramen met folies een vaststaand geven. Krijn Henrotte trekt dat in twijfel. “We werken mee aan een onderzoek van het WTCB. Uit de eerste conclusies blijkt dat verzorgd pleisteren met eindprofielen en het volledig afkitten van de ramen even efficiënt is als het plaatsen van een luchtdichte folie.” Voor Guido Ieven blijft het moeilijk te rijmen: een luchtdicht geplaatst raam met een ventilatierooster in. “Waarom mogen we dan niet gewoon de kieren rond het raam open laten en het ventilatierooster achterwege laten?” “Om de energie-efficiëntie te beheersen,” repliceert Dimitri Nicoli. “Met een ventilatierooster haal je de buitenlucht gecontroleerd binnen. Om die controle nog beter in de hand te hebben, zien we zelfs al dat manuele roosters vervangen worden door automatische. Met een gecontroleerde ventilatie – bijvoorbeeld op basis van CO2-meting – ventileer je alleen dan wanneer het nodig is.

Bovendien verlies je langs al die spleten en kieren veel warmte. Met gecontroleerde ventilatie kun je dat verlies nog beheersen en zelfs recupereren. Dat is het voordeel van ventilatie ten opzichte van verluchten.”

Teamsport

Els Uvyn stelt dat we te weinig kritisch kijken naar het globale project. “Soms worden bepaalde aspecten heel sterk onder de loep genomen, terwijl ze maar een detail zijn in het globale project. Zo zie je dat zwaar wordt ingezet op de Uf-waarde van een profiel, zonder vermelding van secties, terwijl het profiel en glas het rendement bepalen. Bijkomend zijn de ramen in woningbouw doorgaans maar circa 10% van het verliesoppervlak op de totale gebouwschil. Soms volstaat het om naar het grotere geheel te kijken om budgettair de interessantste optie te kiezen en thermisch toch heel goede prestaties te halen.” “Dat begint al in het ontwerp,” pikt Pascal Vannitsen in. “Daar bepaal je wat het project duurzaam maakt: de compactheid, de gebouwschil, … en in laatste instantie kijk je pas naar de technieken. Wanneer je daarin één stap overslaat, moet je met de technieken compenseren om aan de eisen te voldoen. Dat kan niet de bedoeling zijn.” Volgens Krijn Henrotte redeneren particuliere opdrachtgevers zo niet. “Ze weten dat isoleren moet en die investering is nog beperkt. Maar voor alle andere maatregelen kijken ze naar het kostenplaatje. Luchtdichtheid is lang niet voor iedereen een issue. Bij luchtdichtheid krijg je bovendien het heikele punt van de controle. Als er op het einde van de rit een probleem is met de luchtdichtheid, wie is dan verantwoordelijk? Hier zou het teamverhaal naar boven moeten komen. Als eenmaal het ontwerp op punt staat, zou er niets meer mogen wijzigen tijdens de bouwwerken. Maar in de praktijk zien we dat het dossier technieken pas klaar is als de ruwbouw af is. Dan moet je die technieken nog proberen in te passen en dan wordt er altijd aan de structuur gemorreld. Dat komt de inspanningen voor de luchtdichtheid niet ten goede.”

Resultaatsverbintenis?

Pascal Vannitsen herkent het probleem. “Dan kun je proberen met een tussentijdse meting je aansprakelijkheid in te dekken. Maar op welk moment meet je dan het best? Als de technieken klaar zijn? Voor het pleisteren? Uit die tussentijdse resultaten kun je echter niet altijd voldoende afleiden naar het eindresultaat. Dus wordt er maar gemeten wanneer de schilder bijna buiten is. Als dan wordt vastgesteld dat de luchtdichtheid niet goed zit, dan kijkt iedereen naar elkaar.” Ludo Thijs hekelt die insteek bij de bouwpartners. “Bouwen is een teamsport. Iedereen – van architect tot aannemer – moet meewerken aan de luchtdichtheid. Maar dat zie je uiterst zelden.” Dimitri Nicoli oppert de resultaatsverbintenis om dat doel te bereiken. “Dan krijg je nog maar één vorm van aanbesteding: werken met een algemene aannemer. Die moet alle verantwoordelijkheid dragen,” oppert Krijn Henrotte. “Maar wat doe je dan als op het einde van de rit wordt vastgesteld dat het niet goed zit met de luchtdichtheid,” wil Pascal Vannitsen weten.

Werken met een prestatiebestek is volgens Krijn Henrotte de oplossing. “Het bestek geeft op aan welke eisen het gebouw dient te voldoen. Het is dan aan de aannemer om uit te zoeken hoe hij daaraan voldoet.” De eerlijkheid gebiedt dan wel te zeggen dat de kostprijs geen rol meer speelt meent Guido Ieven. “Wanneer het project naar een algemeen aannemer gaat, ligt de bouwkost tussen de 5 à 10% hoger.” “En als aannemer ga je het zekere voor het onzekere nemen en geen klassieke dampkap nemen maar een actief koolstof-variant, voor de lift ga je kiezen voor een afsluitbare liftverluchting en noem maar op. Dat zal ook merkbaar zijn in het prijskaartje,” stelt Pascal Vannitsen. “En toch zijn er almaar meer voorbeelden in de projectbouw waar de hoofdaannemer een coördinatievergoeding krijgt om de loten die de bouwheer rechtstreeks bestelde tot een goed einde te brengen.”

Architect: Manusje van alles

Een prestatiebestek kan een oplossing zijn voor de projectmarkt. Maar een particuliere bouwer zal nooit in die richting denken “En ook daar moet het ontwerp op punt staan voor de eerste spadesteek wordt genomen. En op dat vlak wringt in de particuliere markt het schoentje al. Die particulier begint aan zijn kelder en denkt dan pas na over zijn aannemer ruwbouw.” Voor Dries Colaers is dat het klassieke probleem van zelfbouwers. “Ze willen veel, maar geven hun geld niet altijd oordeelkundig uit. Het is dan aan de betrokken vakmensen om de fouten bij te sturen.” Voor Els Uvyn is het nog erger. “Het valt me ieder jaar tijdens Batibouw op hoe weinig particulieren zich door een architect laten begeleiden bij de renovatie van hun woning. Ze staan op het punt 20 tot 30.000 euro te investeren in buitenschrijnwerk, maar vinden het niet nodig zich in die beslissing te laten bijstaan door iemand met kennis van zaken. Goede ramen kiezen, correcte inbouw en controle is een specialisatie geworden.” “En dan krijgen je als energiedeskundige de vraag om een luchtdichtheidsmeting te komen doen omdat ze anders het beoogde E-peil niet halen,” vervolledigt Pascal Vannitsen. “Naarmate Europa stevige(re) ambities blijft stellen in de energieregelgeving moet men zich misschien de vraag stellen in hoeverre er tijdens het bouwproces (in de particuliere woningbouw) een langere wettelijk vereiste controle nodig is door de architect. Zo kan een permanente deskundige opvolging worden gegarandeerd.” Volgens Krijn Henrotte een hele uitdaging aangezien de taak van veel architecten al ophoudt als de plannen ondertekend zijn. “Het gevolg is dat een deel van de verantwoordelijkheid voor het voldoen aan de energieregelgeving nu bij de EPB-verslaggever wordt gelegd. Maar hij of zij is niet aangesteld als ingenieur technieken of coördinator voor de afwerking. Toch moet-ie maar zorgen dat alles goedkomt.”

Volgens Dimitri Nicoli is de architect ook geen Superman. “Wie één keer bouwt, denkt dat de architect alles weet. Maar zijn takenpakket is de voorbije jaren al zo sterk uitgebreid, dat kan niet.” Zelfs al was de architect van alles op de hoogte, dan nog glippen er dingen door de mazen van het net. Noch architect, noch aannemer kon die voorzien, maar op het einde van de rit wordt wel altijd iemand met de vinger gewezen,” meent Pascal Vannitsen. Het panel komt zo opnieuw tot de conclusie: Aan het begin van de rit moeten duidelijke afspraken gemaakt worden en nadien mag niets meer wijzigen. Vanaf dan geldt: teamsport tussen de partijen.



Vakkennis

Dan nog zien we een factor over het hoofd stelt Guido Ieven. “Iedereen kent de instroom van buitenlandse werkkrachten. Vaak hebben ze daar nog nooit gehoord van de dingen die we hier vertellen. Probeer dan op de werf maar eens gedaan te krijgen dat ze niet domweg onwetend door een luchtdichte schil boren. Daarbij komt dat ik als architect vaak de mooiste detailleringen krijg op papier. Maar probeer die maar eens in de praktijk uit te voeren.” Een pleidooi dat het kennis- en bewustzijnsniveau bij projectleiding en arbeiders omhoog moet. Al is de projectleider volgens Krijn Henrotte wel mee. “De arbeider is wat anders.” “Maar hij moet uiteindelijk wel het raam plaatsen en de luchtdichte folie lijmen. Welke maatregelen moet je opleggen om te zorgen dat dit correct gebeurt? De vraag die rijst is of het allemaal nog commercieel haalbaar is. Waar ligt de rendabiliteit en weegt die nog op tegen het behalen van een cijfer?” Pascal Vannitsen concludeert dat het economisch optimum de enige goede drijfveer is. Volgens de debattanten is dat punt bereikt en moet de overheid zich nu misschien op andere sectoren richten om zijn energiebesparingsambities waar te maken.


Kostprijs

Maakt de zorg voor luchtdichtheid een bouwproject dan zoveel duurder? “Wat is bijvoorbeeld de invloed op de prijs wanneer je ramen voorziet van een luchtdichte folie,” wil Krijn Henrotte weten. 10 euro/lm rekent Jan Banken voor. “En dat zit dan vooral in de loonkost.” Dries Colaers bevestigt: “Het plaatsen van de folie neemt zo’n 3 à 5% van het totale budget voor het buitenschrijnwerk voor zijn rekening.” “Elk project is apart te bekijken,” bemerkt Els Uvyn. “Soms zie je zelfs dubbele folies: luchtdichte folie aan de binnenzijde en EPDM aan de buitenzijde van het raam. Terwijl een goed geplaatste EPDM-folie als waterkering al kan volstaan om ook een goede luchtdichtheid te bereiken.” Architectengroep PSK past de luchtdichte folie doorgaans alleen toe bij gordijngevels. “Wanneer je de andere ramen mooi aanpleistert met een eindprofiel en de voeg met het raamprofiel degelijk plastisch afkit, behaal je ook al goede resultaten. Bovendien is het risico veel kleiner dat de stukadoor onwetend de folie doorsnijdt om zijn hoeken af te werken.” Ook Pascal Vannitsen is het roerend eens: wanneer je een beetje gezond verstand gebruikt en de evidente aansluiting van alle buitenschildelen al verzorgt, zoals onder meer het afkitten van de plinten, de ramen afwerken met een stopprofiel en een bijkomende controle van alle leidingdoorvoeren, dan bereik je al veel.”

Alleen in passiefbouw kan het gebruik van de folie nog een verschil maken volgens Krijn Henrotte. “Maar in dergelijke gebouwen moet je de sprong van 90 naar 99% maken in de aandacht voor luchtdichtheid. En het zijn die laatste procenten die veel geld kosten.”
Tekst: TiM Vanhove, fotografie: Marc Sourbron



vlnr...

Pascal Vannitsen: zaakvoerder V-Consult en docent Duurzaam Bouwen PXL/UHasselt.
Dimitri Nicoli: Verantwoordelijke voorschrijvers - Belgische markt Duco Ventilation & Sun Control
Dries Colaers: Directeur Kempische Metaalwerken
Els Uvyn: Projectverantwoordelijke Reynaers Aluminium
Guido Ieven: Architect-bestuurder Architectengroep PSK
Ludo Thijs: Productverantwoordelijke residentiële verwarming Daikin-Rotex
Jan Banken: Gedelegeerd bestuurder Beliprof
Krijn Henrotte: Gedelegeerd bestuurder Bouwonderneming Vandebos


























***Citaten***



Krijn Henrotte: “De luchtdichte folies rond ramen zijn geen absolute must om een goede luchtdichting te krijgen. Er zijn ook andere oplossingen met een vergelijkbaar resultaat.”



Dimitri Nicoli: “De focus ligt bij ventilatie nog te sterk op energiebesparing. De wetgever verplichtte ventilatie om de luchtkwaliteit en dus de gezondheid te verbeteren.”



Dries Colaers: “Het plaatsen van de luchtdichte folie is duurder dan het plaatsen van de ramen zelf.”



Els Uvyn: “Het is opvallend hoe weinig particuliere bouwheren zich bij renovatie in het keuzetraject laten bijstaan door een architect. Dat terwijl ze toch zware beslissingen moeten nemen.”



Ludo Thijs: “Bouwen is een teamsport. Iedereen – van architect tot aannemer – moet meewerken aan de luchtdichtheid.”



Jan Banken: “Opengaande ramen blijven een noodzaak. Na het douchen met je een raam kunnen open zetten. Ventilatie is niet zaligmakend.”



Guido Ieven: “Luchtdichtheid is maar zo sterk als de zwakste schakel. Wat dan met de minder geschoolde aannemers op onze werven. Die hebben nog nooit van het begrip gehoord.”



Pascal Vannitsen: “Een goede luchtdichtheid begint bij het ontwerp. Eenmaal dat op punt staat, wijzig je hier best niets meer aan.”



***EINDE Citaten***

$type=three$au=0$cm=0$c=9$p=1$show=https://bouwprof.blogspot.com/p/events.html

$type=three$au=0$cm=0$c=9$p=1$show=https://bouwprof.blogspot.com/p/nieuws.html

[OPMERKELIJK]_$show=post$type=sticky$c=4$l=1$icon=1$m=0$h=318

[OPMERKELIJK]_$show=home$type=sticky$c=4$l=1$icon=1$m=0$h=318

[PRODUCTEN IN DE KIJKER]_$show=home$type=slider$sn=0$l=0$m=0

Naam

Architecten,10,BouwArena,20,BouwProfs,37,Events,21,Magazine,158,Nieuws,68,nieuwsbrief,5,Opmerkelijk,40,Producten,13,Start,1,
ltr
item
Limburg Bouwt: Debat luchtdichtheid en ventilatie
Debat luchtdichtheid en ventilatie
http://4.bp.blogspot.com/-tJv-AjZAYRo/VLz86rPBDpI/AAAAAAAANKU/tFapNMC6cp0/s1600/Energiezuinig%2BBouwen-6004-0914.jpg
http://4.bp.blogspot.com/-tJv-AjZAYRo/VLz86rPBDpI/AAAAAAAANKU/tFapNMC6cp0/s72-c/Energiezuinig%2BBouwen-6004-0914.jpg
Limburg Bouwt
https://www.limburgbouwt.be/2015/01/debat-luchtdichtheid-en-ventilatie.html
https://www.limburgbouwt.be/
https://www.limburgbouwt.be/
https://www.limburgbouwt.be/2015/01/debat-luchtdichtheid-en-ventilatie.html
true
4477459768300403125
UTF-8
Alle updates Geen zoekresultaten TOON ALLE Lees meer Beantwoorden Cancel antwoord Delete door Home PAGINA'S UPDATES Bekijk alles VOOR U AANBEVOLEN Rubriek Archief ZOEKEN ALLE UPDATES Geen zoekresultaten Terug Home Zondag Maandag Dinsdag Woensdag Donderdag Vrijdag Zaterdag Zon Maa Din Woe Don Vrij Zat Januari Februari Maart April Mei Juni Juli Augustus September Oktober November December Jan Feb Maa Apr Mei Jun Jul Aug Sep Okt Nov Dec zojuist 1 minuut geleden $$1$$ minutes ago 1 uur geleden $$1$$ hours ago Gisteren $$1$$ days ago $$1$$ weeks ago meer dan 5 weken geleden Volgers Volg THIS PREMIUM CONTENT IS LOCKED STEP 1: Share. STEP 2: Click the link you shared to unlock Copy All Code Select All Code All codes were copied to your clipboard Can not copy the codes / texts, please press [CTRL]+[C] (or CMD+C with Mac) to copy