$show=home$type=grid$spc=1$sn=0$l=0$c=4$m=0

$show=home$type=carousel$h=90$t=0$cls=4$l=0

Debat wegenbouw “PPS is aanbesteden op Champions League-niveau”


In de Angelsaksische landen en Nederland zijn PPS-samenwerkingen en alternatieve aanbestedingsformules al jaren gemeengoed voor grote infrastructuurprojecten. In eigen land vonden deze nieuwe aanbestedingsvormen ruim 5 jaar geleden hun weg naar de infrastructuurbranche. De eerste PPS-projecten zijn intussen opgeleverd en beginnen aan hun meerjarige onderhoudsperiode. Een geschikt moment dus om een bilan op te maken over de eerste bevindingen van deze nieuwe samenwerkingsvorm tussen opdrachtgever en opdrachtnemer. Om een representatief beeld te krijgen, verzamelden we opdrachtgevers, ontwerpers en aannemers rond de tafel bij Arcadis Belgium.

Tekst: TiM Vanhove, fotografie: Marc Sourbron









Een PPS-formule biedt de opdrachtgever onmiskenbaar voordelen. Hij krijgt een geoptimaliseerd project aan een vaste prijs, met ingedekte risico’s en tegen een vastgelegde datum opgeleverd. Dat zijn stuk voor stuk elementen waar die opdrachtgever bij een klassieke aanbesteding veel minder zekerheid over heeft. Welke voordelen biedt een PPS-samenwerking nog, voor opdrachtgever en opdrachtnemer?

 “De optimalisatie ligt niet alleen in het ontwerpaspect,” begint Carl Verelst (Commercieel directeur Arcadis Belgium).

 “Bij een PPS is de link tussen Design, Build, Finance, Maintain en Operate groter dan in eender welke andere projectvorm. Ieder aspect in de formule wordt geoptimaliseerd. Het optimaliseren van al die delen zorgt in de som voor een sterker eindproduct. Het is alleen de kunst dit proces op de juiste manier aan te pakken. Als Arcadis hebben we daar al heel wat projectervaring in.” Véronique Claessens ziet in de publiek private samenwerking een belangrijk voordeel in de ruimte voor kwaliteitsopvolging door de publieke overheid en dat over het volledige project. “In het geval van gebiedsontwikkeling kijken de partijen ook naar sociale, maatschappelijke elementen en aspecten van citymarketing vanuit een integrale aanpak. Dat dwingt partijen om projecten met een ruimere blik te benaderen dan bij een klassieke aanbesteding en dat inspireert tot integraal denken en handelen.” Bart Verhulst mist vaak een brede meerwaarde in de manier waarop de opdrachtgever een PPS aanpakt. “De nadruk ligt vooral op de financiering en de ‘off balance’-budgettering. Maar we mogen niet uit het oog verliezen dat het aangaan van een PPS-contract een zware resultaatsverbintenis is. Logisch dus dat een aannemer daar financieel meer voor in ruil vraagt dan in een klassieke aanbesteding. Dat is ook het enige voordeel dat de klassieke aanbesteding heeft ten opzichte van een PPS: het kan ogenschijnlijk goedkoper. Een middelenverbintenis en een resultaatsverbintenis zijn echter totaal niet met elkaar vergelijkbaar. Het is de klant die een keuze moet maken.” Niet vanzelfsprekend, geeft Paul Smeets aan. Hij maakt daarbij de vergelijking met een huisgezin. “Dat heeft vaak ook een groter verlanglijstje dan wat de portemonnee aankan. Als opdrachtgever moet je dus niet bang zijn van een beetje ‘commerce’ om meer van dat verlanglijstje gerealiseerd te krijgen. Je moet alleen goed weten hoe je het in deze economisch moeilijke tijden wil realiseren en financieren.” Voor Johan Ceyssens wringt daar het schoentje. “De overheid is te sterk begaan met het financiële plaatje. Ik ben er van overtuigd dat de overheid in een PPS-formule er financieel beter uitkomt dan in een andere aanbestedingsvorm. We denken daar in ons land te weinig over na.” Paul Smeets erkent dat vanuit opdrachtgeverszijde nog te vaak kortzichtig wordt gedacht. “Op het einde van de rit heb je inderdaad veel meer terugbetaald dan de waarde van het project. Maar wat kies je: nu bouwen en meer betalen of wachten tot je het geld zelf bij elkaar gespaard hebt. Die afweging maak je toch ook als je een woning wilt kopen?”



Onderhandelen voor gevorderden

Een ander groot verschil met de klassieke aanbesteding is dat een PPS via een onderhandelingsprocedure tot stand komt. Een belangrijk gegeven, vindt Veronique Claessens (directeur technische dienst stad Genk).

“In een bestek leg je als overheid jouw waarheid op. Maar in zo’n onderhandeling zoek je die samen. Dat geeft een heel ander vertrekpunt.” Carl Verelst vult aan dat er in PPS op een heel andere manier naar de risico’s wordt gekeken. “De risico’s worden daar gelegd waar ze gedragen kunnen worden. Feit is dat risico’s die bij de private partners worden gelegd door hen ook begroot en gefinancierd worden. Dat heeft dus een invloed op de prijs. Het aanduiden van opdrachtnemers- en opdrachtgeversrisico’s moet deel uitmaken van de onderhandelingen om tot een optimum te komen.”

Een nadeel in de pps-procedure is de doorlooptijd. “Het kan veel sneller. Maar de betrokken partijen mogen zich echter ook niet laten opjagen in de onderhandelingsfase. Dat is een belangrijk moment: goede afspraken maken goede vrienden,” pikt Johan Ceyssens in. 



“Ook nieuw is het denken vanuit de eisen die de opdrachtgever oplegt voor het project. Op basis van die eisen moet je als aanbieder zo goed mogelijk achterhalen en bepalen wat de opdrachtgever precies wil. 
Dat is niet eenvoudig,” aldus Bart Verhulst (Gedelegeerd bestuurder Heijmans Infra).
Het Programma van Eisen en de bestekleidraad zijn de vertrekpunten om met de opdrachtgever te onderhandelen. De opdrachtgever moet in die documenten zelf de grote lijnen van het project vastleggen. “En daar duidelijk over communiceren. Want daar ontbreekt het aan opdrachtgeverzijde vaak aan,” meent Bart Verhulst. 







Paul Smeets (Verantwoordelijke verkeer en infrastructuur De Lijn Limburg) beaamt dat het nog wat aftasten en uitzoeken is in deze nieuwe manier van samenwerken. “Na verloop van tijd vinden opdrachtgever en opdrachtnemer elkaar wel. Het zou nog plezanter zijn mochten ook de vergunningverlenende overheden creatiever en anders leren denken in de PPS-procedures. Zij houden zich nu nog op afstand in het proces.” Een stelling die aan aannemerszijde volmondig wordt bijgetreden. Het is bij de aannemers een grote frustratie dat ze al meer dan eens op basis van een referentieontwerp aan hun studiewerk begonnen en dat dan achteraf blijkt dat dit ontwerp niet vergunbaar is of om een andere reden in de prullenmand verdwijnt. “Zo’n referentieontwerp dat als basis voor de onderhandelingen dient, zou getoetst moeten zijn aan de vergunbaarheid. 

En het risico moet ook bij diegene liggen die het beheert,” meent Johan Ceyssens (Gedelegeerd bestuurder Kumpen & Aswebo). Moeilijke kwestie oordeelt Paul Smeets, “want een referentieontwerp legt krijtlijnen voor een project vast. De opdrachtnemer heeft – veel of weinig – speelruimte om binnen dit referentiekader optimalisaties aan te brengen. Het feit dat je met krijt schrijft, betekent dat de definitieve vorm nooit vast ligt. Probleem is echter dat binnen het vergunningsbeleid nooit met krijt geschreven wordt.”











Alleen voor grote projecten

Schepen openbare werken Stad Genk Ali Çaglar wijst erop dat het als opdrachtgever niet altijd even gemakkelijk is om te beschrijven wat je verwacht of eist. “PPS-formules bieden op dat vlak een voordeel voor ons als opdrachtgever. Het feit dat specialisten hun kennis inbrengen, helpt ons onze concrete verwachtingen scherper af te lijnen. Ook op het vlak van financiering is een PPS interessant. Bij projecten in PPS-formule heb je een duidelijk zicht op de kosten. Ook op andere vlakken is het als stadsbestuur fijn een gespecialiseerde partner aan je zijde te hebben.”

Johan Ceyssens vraagt zich hardop af of PPS’en wel geschikt zijn voor kleinere projecten. “We kennen enkele voorbeelden van kleinere PPS-projecten die gelanceerd werden, waar we als aannemers op gingen studeren en die dan stilgelegd werden. Dat zijn dus verloren kosten en dat kan niet. De aannemers zijn geen speelbal voor de overheid. Wanneer ze een project stillegt, moet ze ook haar verantwoordelijkheid durven nemen.”

Toch is Johan Geurts (Key Accountmanager bij Arcadis Belgium) van oordeel dat een PPS-formule ook in kleinere projecten voordeel kan bieden. “Omwille van de optimalisatie die een PPS-samenwerking biedt. Voorwaarde is dan wel dat we de aanpak op één of andere manier standaardiseren om de kosten te drukken. En misschien moet het Finance aspect dan ook geweerd worden uit de samenwerkingsformule.”

Johan Ceyssens ziet toch een bepaalde ondergrens in de projectwaarde. “Aquafin heeft in Tienen de proef op de som genomen met een design & build-formule en heeft er de voordelen van in gezien. Maar dat was toch nog een project van om en bij de 10 miljoen euro. Ik denk dat daar een grens ligt. Voor een wegenproject van 2 miljoen euro brengt zelfs een design & build geen meerwaarde.”




De juiste prijs is…

Het aspect ‘prijs’ kwam al een paar keer aan bod. Is een PPS nu duurder voor de opdrachtgever of niet? Johan Ceyssens is ervan overtuigd dat de consortia niet alleen een verschil kunnen maken in de kwaliteit, maar een werk ook goedkoper kunnen bouwen dan geraamd. “Je moet ons de kans laten.” Bart Verhulst maakt het concreet met een voorbeeld. “Bij de A11 zijn de consortia erin geslaagd het project te optimaliseren en het enkele tientallen miljoenen goedkoper te maken. Intussen zijn er ook al verschillende voorbeelden dat we er ook in slagen een project op tijd of zelfs beduidend vroeger dan gepland op te leveren. Bij een klassieke aanbesteding durven projecten wel eens een half jaar of langer uit te lopen. Daar hangt ook een maatschappelijke kost aan.”

Marc Vanhees (Commercieel directeur Democo) wijst er op dat de prijs bij een PPS-aanbesteding vast is. “Bij een klassieke aanbesteding zie je wel eens dat een aannemer laag inschrijft om het werk binnen te halen en achteraf de hiaten benut om bijkomend te factureren. In een PPS vallen deze risico’s volledig bij de inschrijver. Een nadeel is wel dat er dan weinig flexibiliteit is voor aanpassingsvragen of meerwerken vanuit de opdrachtgever.” Daar hebben de opdrachtgevers nog wat te leren volgens Johan Ceyssens. “Wanneer de opdrachtgever tijdens de uitvoering wijzigingen vraagt, verliest hij geld. In Nederland zijn ze daar al veel verder in. Daar bereiden ze een project net zo lang voor tot voor beide partijen de plannen en afspraken glashelder zijn. Pas dan starten de bouwwerken.”



Betrokken leveranciers

Een PPS-aanbesteding is teamwork tussen aannemers, ontwerpers en studiebureaus. En de leveranciers? Kunnen zij ook een rol van betekenis spelen? 

Volgens Ludo Panis (Bestuurder Ebema) en Koen Heyens blijven leveranciers nog vaak aan de zijlijn staan. Ludo Panis: “Bij klassieke aanbestedingen kun je als leverancier lobbyen om je product in het lastenboek op te laten nemen. Bij een PPS zijn het de aannemers zelf die bepalen welke producten ze gebruiken. Als producent hebben we overigens ook de nodige kennis en ervaring om in een PPS-formule meerwaarde te bieden. Vanuit Ebema werkten we zo al succesvol mee aan spoor- en waterwegprojecten. Voor ons is het een opportuniteit om te innoveren.” Volgens de aannemers rond tafel praten ze wel degelijk op een vroeg tijdstip met de leveranciers. “Maar het gaat dan vooral om specifieke producten die een bepalende rol spelen in de bouwtermijn of de onderhoudskosten. Denk bijvoorbeeld aan verf of tuikabels voor een brug,” lichten Bart Verhulst en Johan Ceyssens toe.



Volgens Tony Overlaet (Technical manager Triflex) heb je als fabrikant ook voor een deel in handen in welke mate je producten al dan niet in aanmerking komen om in een project gebruikt te worden. “Zo zorgen we ervoor dat de certificatie en normering op punt staat voor onze producten.”



No cure, no pay

Een grote frustratie bij de aannemers is het feit dat ze grote risico’s en inspanningen nemen om in te schrijven op een PPS-aanbesteding, maar dat daar niets tegenover staat voor de partijen die niet als laureaat eindigen. “Als aannemer maak je een strategische keuze om al dan niet in te schrijven op PPS-projecten. In sommige projecten spendeer je tot in de miljoenen euro’s en je kunt dan alleen maar hopen dat je het contract binnenhaalt. Indien niet, is er niets in return voor de geleverde inspanningen,” verklaart Marc Vanhees. Volgens hem is dat ook één van de redenen waarom de groep geïnteresseerde aannemers beperkt blijft. “Kleinere aannemers haken af als ze zien welke kosten er gemoeid gaan met het studiewerk. Andere partijen haken af omdat ze enkele malen het risico genomen hebben zonder succes.” Paul Smeets haalt aan dat er binnen de overheid een aantal pleitbezorgers zijn om de aannemers een startvergoeding te betalen. “Maar het belang ervan is nog niet overal voldoende doorgedrongen. Op bepaalde niveaus denkt men nog teveel op korte termijn. Men moet zich er echter bewust van zijn dat de aannemers de verliezen die ze maken in deze aanbestedingen op andere projecten recupereren. Per slot van rekening loopt de bouwkost voor de overheid zo ook op.”

Bart Verhulst vindt een biedvergoeding niet meer dan fair. “Wanneer de opdrachtgever vier ontwerpen ontvangt, dan leert hij uit ieder ontwerp en neemt hij zelfs ideeën mee naar de volgende ronde. Het is pervers om daar dan niet voor te betalen. De opdrachtgever hoort zich te engageren om te betalen voor een goed product. Dat vergemakkelijkt ook de selectiviteit. De opdrachtgever zal wel tweemaal nadenken om vijf aannemersgroepen mee te nemen naar de eindstreep.”


Doordachte ontwerpvrijheid

Een valkuil in PPS-procedures blijkt meer dan eens de volledigheid van het aanbestedingsdossier te zijn. Om hun studiewerk correct uit te voeren hebben de aannemers naast een referentieplan nood aan bijkomende gegevens zoals de resultaten uit een bodemonderzoek, gedetailleerde opmetingen, afspraken met andere betrokken overheden. “In de beginperiode van de PPS’en zag je dat het daar wel eens scheef liep. Iedere betrokken partij moet de klik naar de PPS-werkwijze maken,” bevestigt Carl Verelst. “Toen gebeurde het dat een PPS-aanbesteding van start ging met een paar lijntjes op papier. De consortia moesten maar ontwerpen. Daar kroop dan veel tijd en geld in en na verloop van tijd stelde de opdrachtgever vast dat hij toch niet aangeboden kreeg wat hij verwachtte. We zijn vandaag al een heel stuk geëvolueerd in die aanpak. Toch blijft het belangrijk dat de consortia bij de start zoveel mogelijk informatie ter beschikking hebben, zodat ze zich enkel moeten focussen op een goed ontwerp en een optimale offerte.”


Collega Wim Van Hout ( Projectmanager infrastructuur Arcadis Belgium) stelt zich de vraag in hoeverre de opdracht afgelijnd moet zijn. “Iedere PPS is anders. Het is altijd opnieuw een uitdaging om te bepalen hoeveel ontwerpvrijheid je de aannemers geeft. Hebben zij nood aan conceptuele ontwerpvrijheid om meerwaarde te creëren of volstaat de ruimte om technische optimalisaties door te voeren?” Bart Verhulst vindt conceptuele vrijheid voor de aannemer een troef. “Maar onder voorwaarden. In een binnenstedelijk project lijkt het me zinvoller de ontwerpvrijheid te beperken, maar wel de bouwvergunningen te garanderen. Er zijn immers teveel stakeholders betrokken, het vergunningsrisico dient dus maximaal ingedekt. Maar wanneer je in een open terrein werkt – zoals bijvoorbeeld de A11 in Brugge – kun je wel ontwerpvrijheid laten. Het is dan aan de aannemer om het risico in te schatten of hij voor deze ontwerpen een vergunning krijgt.”



Koen Heyens (Engineering manager Stradus Aqua): “Als leverancier sta je vaak achteraan in de rij in PPS-projecten en heb je weinig inspraak in het al dan niet gebruiken van je product.”


















$type=three$au=0$cm=0$c=9$p=1$show=https://bouwprof.blogspot.com/p/events.html

$type=three$au=0$cm=0$c=9$p=1$show=https://bouwprof.blogspot.com/p/nieuws.html

[OPMERKELIJK]_$show=post$type=sticky$c=4$l=1$icon=1$m=0$h=318

[OPMERKELIJK]_$show=home$type=sticky$c=4$l=1$icon=1$m=0$h=318

[PRODUCTEN IN DE KIJKER]_$show=home$type=slider$sn=0$l=0$m=0

Naam

Architecten,10,BouwArena,20,BouwProfs,36,Events,21,Magazine,152,Nieuws,69,nieuwsbrief,5,Opmerkelijk,34,Producten,13,Start,1,
ltr
item
Limburg Bouwt: Debat wegenbouw “PPS is aanbesteden op Champions League-niveau”
Debat wegenbouw “PPS is aanbesteden op Champions League-niveau”
http://3.bp.blogspot.com/-hl9HVfangP4/VJ1k3ypsi7I/AAAAAAAAJ5Y/A_LT8Ldmzd8/s1600/PG%2BWegenbouw-1575-0614.jpg
http://3.bp.blogspot.com/-hl9HVfangP4/VJ1k3ypsi7I/AAAAAAAAJ5Y/A_LT8Ldmzd8/s72-c/PG%2BWegenbouw-1575-0614.jpg
Limburg Bouwt
https://www.limburgbouwt.be/2014/12/debat-wegenbouw-pps-is-aanbesteden-op.html
https://www.limburgbouwt.be/
https://www.limburgbouwt.be/
https://www.limburgbouwt.be/2014/12/debat-wegenbouw-pps-is-aanbesteden-op.html
true
4477459768300403125
UTF-8
Alle updates Geen zoekresultaten TOON ALLE Lees meer Beantwoorden Cancel antwoord Delete door Home PAGINA'S UPDATES Bekijk alles VOOR U AANBEVOLEN Rubriek Archief ZOEKEN ALLE UPDATES Geen zoekresultaten Terug Home Zondag Maandag Dinsdag Woensdag Donderdag Vrijdag Zaterdag Zon Maa Din Woe Don Vrij Zat Januari Februari Maart April Mei Juni Juli Augustus September Oktober November December Jan Feb Maa Apr Mei Jun Jul Aug Sep Okt Nov Dec zojuist 1 minuut geleden $$1$$ minutes ago 1 uur geleden $$1$$ hours ago Gisteren $$1$$ days ago $$1$$ weeks ago meer dan 5 weken geleden Volgers Volg THIS PREMIUM CONTENT IS LOCKED STEP 1: Share. STEP 2: Click the link you shared to unlock Copy All Code Select All Code All codes were copied to your clipboard Can not copy the codes / texts, please press [CTRL]+[C] (or CMD+C with Mac) to copy